Yıllık izin hesaplama
Yıllık ücretli izin, en az bir yıl çalışan işçinin her hizmet yılı için kazandığı, ücreti peşin ödenen dinlenme hakkıdır. Süresi sabit değil kademelidir: kıdeminiz arttıkça yıl başına kazandığınız gün sayısı 14'ten 20'ye, sonra 26'ya çıkar. Bu araç yıl yıl ne kazandığınızı ve kullanmadıklarınızın ücretini hesaplar.
Özetle
- Yıllık izin hakkı en az bir yıl çalışmakla doğar; yıl içinde orantılı birikmez, hizmet yılının dolmasıyla bir defada doğar.
- Süreler hizmet yılına göre kademelidir: 1–5. yıl 14 gün, 6–14. yıl 20 gün, 15. yıl ve sonrası 26 gün.
- Bu yüzden 7 yıllık bir çalışanın toplam hakkı 7 × 20 değil, 5 × 14 + 2 × 20 = 110 gündür.
- 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük çalışanlara verilecek izin 20 günden az olamaz. Yer altı işlerinde süreler dörder gün artar.
- İzin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izinden sayılmaz (md. 56).
- Sözleşme herhangi bir nedenle sona erdiğinde kullanılmayan izinlerin ücreti ödenir — istifada bile. Kıdem tazminatından farkı budur.
- İzin ücreti tam anlamıyla ücrettir: SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir.
Yıllık izin süreleri (4857 md. 53)
| Hizmet süresi | İzin süresi |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) | 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün |
| 15 yıl (dahil) ve daha fazla | 26 gün |
Bu süreler tabandır — kanun "az olamaz" der. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir. Yer altı işlerinde çalışanlarda her band dörder gün artar; 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük çalışanlara verilecek izin ise 20 günden az olamaz.
Hesaplama nasıl yapılıyor
- Tam hizmet yılları bulunur — işe giriş yıldönümleri sayılır. İzin hakkı yıl içinde orantılı birikmez; her yıldönümünde bir defada doğar.
- Her yıl için band belirlenir — o yılın dolduğu andaki kıdeme bakılır. Bandın yükselmesi geçmiş yılları geriye dönük artırmaz.
- Özel durumlar uygulanır — yer altı işlerinde dört gün eklenir, yaş kuralı devreye giriyorsa süre 20 güne yükseltilir.
- Toplanır — yıl yıl kazanılan günlerin toplamı, bugüne kadar hak ettiğiniz izin süresidir.
- Kullanılmayan izin ücretlendirilir — çıplak brüt aylık ücretin otuzda biri günlük ücrettir; kullanılmayan gün sayısıyla çarpılır ve SGK primi, gelir vergisi, damga vergisi kesilir.
Üç ödemenin kesinti farkı
İşten ayrılırken alınan üç ödeme birbirine benzese de vergi ve prim rejimleri farklıdır. Aynı brüt tutarda elinize geçen para bu yüzden değişir:
| Ödeme | SGK primi | Gelir vergisi | Damga vergisi |
|---|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | kesilmez | kesilmez | kesilir |
| İhbar tazminatı | kesilmez | kesilir | kesilir |
| Yıllık izin ücreti | kesilir | kesilir | kesilir |
Kıdem ve ihbar tarafı için tazminat hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Doğrulama
İzin süreleri, hak kazanma şartı, tatil günlerinin sayılmaması ve fesihte ödenecek izin ücreti kuralları doğrudan mevzuat.gov.tr'deki 4857 sayılı Kanun metninden (md. 53, 56, 59, 61) alındı. Band geçişleri ve yaş kuralının her hak ediş yılında ayrı değerlendirilmesi otomatik testlerle sabitlendi.
Bu araç henüz bağımsız iş hukuku uzmanı onayından geçmedi. Hesap, kesintisiz tek işverende geçen hizmeti varsayar. Aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen sürelerin birleştirilmesi, askıda geçen dönemler, işyeri devri ve alt işveren değişikliği sonucu değiştirir. Ayrıca yaş kuralı ile yer altı artışının birlikte uygulanma sırası mevzuatta açık değildir; bu araç yer altı artışını önce uygulayıp 20 gün tabanını sonra kontrol eder.
Sık sorulan sorular
- Bir yılı doldurmadan yıllık izin kullanabilir miyim?
- Kanuni izin hakkınız doğmaz. 4857 sayılı İş Kanununun 53. maddesi, yıllık ücretli izin için en az bir yıl çalışmış olmayı arar ve bu süreye deneme süresi de dahildir. Hak yıl içinde orantılı olarak birikmez; hizmet yılınızın dolduğu gün bir defada doğar. İşveren isterse avans olarak izin verebilir, ancak bu kanuni bir zorunluluk değildir.
- Neden 7 yıldır çalıştığım hâlde toplam iznim 140 gün değil?
- Çünkü izin süresi kademelidir ve her hizmet yılı, o yılın dolduğu andaki kıdeminize göre hak kazandırır. İlk beş yıl için yılda 14 gün, altıncı yıldan itibaren 20 gün kazanılır. Yedi yıllık bir çalışanın toplamı bu yüzden 5 × 14 + 2 × 20 = 110 gündür. Bandın yükselmesi geçmiş yılları geriye dönük artırmaz.
- İzin süresine denk gelen bayram ve hafta tatilleri izinden düşülür mü?
- Hayır. 4857 sayılı Kanunun 56. maddesi, yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günlerinin izin süresinden sayılmayacağını açıkça belirtir. Yani 14 günlük izniniz 14 iş günü olarak kullanılır ve araya giren tatiller izninizi kısaltmaz.
- İstifa edersem kullanmadığım izinlerin ücretini alabilir miyim?
- Evet. 4857 sayılı Kanunun 59. maddesi, iş sözleşmesinin "herhangi bir nedenle" sona ermesi hâlinde hak kazanılıp kullanılmayan izin ücretlerinin ödeneceğini söyler. Bu, kıdem tazminatından önemli bir farktır: kıdem yalnızca kanunda sayılan hâllerde doğarken, izin ücreti ayrılma sebebine bakılmaksızın ödenir. Zamanaşımı sözleşmenin sona erdiği tarihten başlar.
- İzin ücreti giydirilmiş ücretten mi hesaplanır?
- Hayır, çıplak brüt ücretten hesaplanır. 4857 md. 59 yalnızca "ücreti üzerinden" der; kıdem tazminatını düzenleyen 1475 md. 14’teki gibi "para ile ölçülmesi mümkün menfaatler" ifadesini içermez. Bu yüzden yol, yemek ve ikramiye gibi yan haklar izin ücretine yansımaz.
- İzin ücretinden hangi kesintiler yapılır?
- Üçü birden: SGK işçi primi ve işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi. İzin ücreti tam anlamıyla ücret sayıldığı için 4857 md. 61 uyarınca sigorta primine de tabidir. Karşılaştırma için: kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi, ihbar tazminatından ise gelir ve damga vergisi kesilir, SGK primi kesilmez.
- İşveren yıllık iznimi bölebilir mi?
- Kural olarak izin bölünemez (md. 56). Ancak tarafların anlaşmasıyla, bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir. İşveren tek taraflı olarak bölme kararı alamaz.