Ne zaman emekli olurum?

Emeklilik tarihi hesaplama, sigorta başlangıcınıza göre tabi olduğunuz rejimi bulup o rejimin prim günü, yaş ve sigortalılık süresi şartlarının ne zaman dolacağını hesaplamaktır. Türkiye'de tek bir emeklilik kuralı yoktur: sigorta başlangıç tarihiniz hangi kanuna tabi olduğunuzu belirler ve şartlar rejimden rejime tamamen değişir.

Hangi rejime tabisiniz

Sigorta başlangıç tarihiniz üç ana gruptan birine düşer. Bu araç şu anda aşağıdaki rejimleri hesaplıyor:

Sekiz rejimin tamamı açık; hepsinin şartları mevzuat.gov.tr'deki resmî kanun metinlerinden okundu. 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalıları ve engellilik / yıpranma payı gibi özel haller henüz kapsam dışında.

Hesaplama nasıl yapılıyor

1. Rejim belirlenir — sigorta başlangıç tarihiniz ve statünüz (4a / 4b / 4c) hangi kanunun uygulanacağını belirler.
2. Prim gün şartı bulunur — EYT'de bu şart kademelidir ve 23.05.2002 tarihindeki sigortalılık sürenize bakar. 2008 sonrasında sabit 7.200 gündür.
3. Gün şartının dolacağı tarih hesaplanır — eksik gününüz varsa, çalışma düzeni varsayımınıza göre ne zaman tamamlanacağı bulunur. SGK'da tam çalışılan ay 30 gün sayılır.
4. Yaş şartı okunur — EYT'de yaş aranmaz. 2008 sonrasında gereken yaş, gün şartının dolduğu tarihe göre belirlenir; bu yüzden önce üçüncü adım tamamlanmalıdır.
5. En geç şart seçilir — emeklilik tarihiniz, üç şarttan hangisi en son doluyorsa odur.

Kısmi emeklilik

Kanun bazı gruplara, tam aylık için gereken prim gününü tamamlayamayanlar adına ikinci bir kapı açıyor: daha az prim günüyle, daha yüksek yaşta aylık bağlatmak. Buna kısmi yaşlılık aylığı deniyor. Erken bağlanır ama ömür boyu daha düşüktür — aylık bağlama oranı daha az prim günü üzerinden hesaplandığı için. Bu araç aylık tutarını hesaplamıyor; yalnızca tarihi buluyor ve kısmi yolu ayrıca işaretliyor.

Tabloda iki nokta dikkat çekiyor. Birincisi, 4c'de (Emekli Sandığı) 1999 öncesi için kısmi emeklilik hiç yok: 5434 sayılı Kanunun geçici 205. maddesi baştan sona tek bir yol tanımlıyor. Bu bir eksiklik değil, kanunun tercihi. İkincisi, 1999–2008 arası 4c'de kısmi yolun yaşı cinsiyete göre ayrılmıyor — kanun her iki cinsiyet için de 61 diyor; kadınlarda aynı dönemin 4b'sindeki 60'tan yüksek, erkeklerde 62'den düşük.

Kısmi emeklilikte yaş şartı kalkmadı

En yaygın yanlış inanış bu. EYT'yi getiren geçici 95. madde kapsadığı hükümleri tek tek sayıyor: 506 sayılı Kanunun geçici 81. maddesinin (B) bendi, 1479 sayılı Kanunun geçici 10. maddesinin ikinci fıkrası, 2925 sayılı Kanunun geçici 2. maddesinin (B) bendi ve 5434 sayılı Kanunun geçici 205. maddesi.

Kısmi aylığı düzenleyen hükümler — 506 geçici 81/C ve 1479 geçici 10'un üçüncü fıkrası — bu listede yok. Kanun koyucu hangi hükümleri kapsadığını saymayı seçtiğine göre, sayılmayanlar kapsam dışıdır. Kısmi yolda yaş şartı aynen duruyor.

Kısmi emeklilikte yaş kademesi

506 geçici 81/C'de yaş sabit değil: 15 yıl sigortalılık ve 3.600 günü hangi tarihte tamamladığınıza göre kademeli.

Araç bu tablonun son satırını kullanıyor. Kademe, şartların tamamlandığı tarihe bakıyor; ama prim gün şartınız zaten dolmuşsa o tarihin ne zaman olduğu hizmet dökümünüzde yazar, araca girdiğiniz veride yazmaz. Araç bu durumda bugünü esas alıyor ve bu, tablonun en üst basamağını veriyor. Şartları 2014'ten önce tamamladıysanız yaş şartınız yukarıdaki tabloda kendi satırınızda yazan rakamdır — aracın gösterdiğinden düşük olabilir. Yanılma yönü güvenli tarafta, ama farkı bilin.

1479 geçici 10/3'te (4b) aynı yapı var, tarihler 01.10.1999'dan itibaren sayılıyor ve yaş kadınlarda 50'den 56'ya, erkeklerde 55'ten 58'e çıkıyor. 1999–2008 arası ile 2008 sonrasında ise kademe yok: yaş doğrudan yazılı (60/62, 61) ya da normal yaşa üç yıl eklenerek bulunuyor.

Sık yapılan iki hata

EYT kademesi sigorta başlangıcına göre değildir. Kanun (506 sayılı Kanun geçici madde 81/B) kademeyi 23.05.2002 tarihinde sahip olunan sigortalılık süresi üzerinden tanımlar. İkisi birbirine dönüşebilir ama kanunun ifadesi kıdem üzerindendir ve bu araç kanunun ifadesini izler.

2008 sonrasında yaş, gün şartından bağımsız değildir. Aynı doğum tarihine sahip iki kişiden prim günü fazla olan daha düşük bir yaş kademesine düşer. Fark dört yıla kadar çıkabilir. Sırayı ters çeviren hesaplayıcılar bu yüzden yanlış sonuç verir.

Doğrulama

EYT kademe tablosu, ikincil kaynaklardan değil doğrudan mevzuat.gov.tr'deki resmî kanun metninden alındı. Tablonun en alt kademesi "2 yıl 8 ay 15 gün"dür; bu süre 23.05.2002'den geriye sayıldığında tam 08.09.1999 — yani EYT'nin sınır tarihi — eder. Tablonun kendi içindeki bu tutarlılık, okumanın bağımsız teyidi olarak otomatik teste bağlandı.

Kısmi emeklilik hükümleri de aynı yöntemle okundu: 506 geçici 81/C, 1479 geçici 10'un üçüncü fıkrası, 5510 geçici 9'un ikinci ve üçüncü fıkraları ve 5510 md. 28'in üçüncü fıkrası. 4c'de kısmi yolun bulunmadığı, 5434 geçici 205'in tam metni okunarak — orada böyle bir fıkra olmadığı görülerek — saptandı.

Bir noktayı ayrıca yazmak gerekiyor. 506 geçici 81/C'nin (b) bendi, kademeyi "(a) bendinde öngörülen şartları … yerine getirenler" ifadesiyle bağlıyor ve (a) bendindeki şartların içinde yaş da var. Kademe yaşın kendisini belirlediğine göre cümle kendine gönderme yapıyor. Tek tutarlı okuma, tetikleyicinin yaş dışındaki şartlar — 15 yıl sigortalılık ve 3.600 gün — olması; araç bunu uyguluyor ve sonuç ekranında varsayım olarak yazıyor. Aynı yapı 1479 geçici 10/3'te de var.

Bu araç henüz bağımsız SGK uzmanı veya mali müşavir onayından geçmedi. Kademe tablosu resmî kanun metninden alınmış olsa da, kişisel hizmet dökümünüzdeki özel durumlar (borçlanma, hizmet birleştirme, farklı statülerde geçen süreler, çakışan hizmetler) sonucu değiştirir. Kesin durumunuz için SGK'ya veya e-Devlet üzerinden hizmet dökümünüze başvurun.

Sık sorulan sorular

EYT kapsamında mıyım?

Sigorta başlangıç tarihiniz 08.09.1999 veya öncesiyse EYT kapsamındasınız. 7438 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 95. madde, bu kişiler için yaş şartını kaldırdı. Sigortalılık süresi (kadın 20, erkek 25 yıl) ve prim gün sayısı şartları aynen devam ediyor.

EYT’de gereken prim günü neden herkeste farklı?

506 sayılı Kanunun geçici 81. maddesi prim gün şartını kademeli belirlemiş. Kademe, 23.05.2002 tarihinde sahip olduğunuz sigortalılık süresine bakar: o tarihte kıdeminiz ne kadar azsa gereken prim günü o kadar yüksektir. En düşük kademe 5.000, en yüksek kademe 5.975 gündür.

2008 sonrası sigortalıyım, emeklilik yaşım kaç?

Sabit değil. 5510 sayılı Kanunun 28. maddesi gereken yaşı, 7.200 prim gününü doldurduğunuz tarihe göre belirliyor. Gün şartını 2035 sonuna kadar doldurursanız kadın 58 / erkek 60; daha geç doldurursanız yaş kademeli olarak 65’e kadar çıkıyor. Yani daha çok prim günü biriktirmek yalnızca gün şartını değil, emeklilik yaşınızı da öne çeker.

Bağ-Kur veya Emekli Sandığı’ndayım, şartlarım neden daha basit?

Çünkü dayandığınız kanun farklı. 4a’da (SSK) kademe tablosu hem yaşı hem prim gün sayısını belirler; yaş kalksa bile kademeli gün şartı durur. Oysa 4b için 1479 sayılı Kanunun geçici 10. maddesi, 4c için 5434 sayılı Kanunun geçici 205. maddesi kademe tablosunda yalnızca yaşı belirler. Geçici 95. madde yaşı kaldırınca geriye tek bir düz şart kalır: kadınlarda 20, erkeklerde 25 tam yıl. SGK’da tam yıl 360 gün sayıldığı için bu 7.200 ve 9.000 güne karşılık gelir.

Kısmi emeklilikte de yaş şartı kalktı mı?

Hayır. Geçici 95. madde hangi hükümleri kapsadığını tek tek sayar: 506 sayılı Kanunun geçici 81. maddesinin (B) bendi, 1479 sayılı Kanunun geçici 10. maddesinin ikinci fıkrası, 2925 sayılı Kanunun geçici 2. maddesinin (B) bendi ve 5434 sayılı Kanunun geçici 205. maddesi. Kısmi aylığı düzenleyen hükümler (506 geçici 81/C ve 1479 geçici 10’un üçüncü fıkrası) bu listede yoktur; oralarda yaş şartı aynen devam eder.

15 yıl 3.600 günle emekli olabilir miyim?

Sigorta başlangıcınız 08.09.1999 veya öncesiyse ve 4a (SSK) kapsamındaysanız evet — 506 sayılı Kanunun geçici 81/C hükmü buna izin veriyor. Ama üç şart birlikte aranıyor: 15 yıl sigortalılık, 3.600 gün prim ve yaş. Yaş kademeli; şartları 24.05.2014’ten sonra tamamladıysanız kadınlarda 58, erkeklerde 60. Bağlanacak aylık, tam aylığa göre belirgin biçimde düşük olur çünkü bağlama oranı 3.600 gün üzerinden hesaplanır.

Kısmi aylık mı bekleyeyim, tam aylık mı?

Bu bir takas: kısmi aylık daha erken başlar, tam aylık daha yüksektir. Karar üç şeye bağlı — aradaki yıl farkı, aradaki tutar farkı ve çalışmaya devam edip edemeyeceğiniz. Araç ilk ikisinden yalnızca yıl farkını gösteriyor; tutar farkını SGK’dan öğrenmeniz gerekir çünkü aylık bağlama oranı kişisel prime esas kazanç geçmişinize bağlıdır. Genel kural: tam aylığa birkaç yıl kalmışsa beklemek genellikle kazandırır, çünkü kısmi aylıktaki düşüklük ömür boyu sürer.

2008 sonrası sigortalıyım, kısmi emeklilik nasıl işliyor?

5510 sayılı Kanunun 28. maddesinin üçüncü fıkrası şöyle diyor: “Sigortalılar, ikinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yer alan yaş hadlerine 65 yaşını geçmemek üzere üç yıl eklenmek ve adlarına en az 5400 gün ... prim bildirilmiş olmak şartıyla da yaşlılık aylığından yararlanabilirler.” Yani 7.200 gün (4a) veya 9.000 gün (4b, 4c) yerine 5.400 gün yetiyor, karşılığında normal emeklilik yaşınıza üç yıl ekleniyor. Tavan 65. Bu yol bütün statüler için aynı.

1999–2008 arası sigortalıyım, hangi şartlara tabiyim?

5510 sayılı Kanunun geçici 9. maddesi bu grup için 4a’da iki alternatif yol tanıyor: kadın 58 / erkek 60 yaşını doldurup 7.000 gün prim ödemek, veya aynı yaşı doldurup 25 yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4.500 gün prim ödemek. Hangisi daha erken tarihe götürüyorsa o geçerlidir; tercih yapmanız gerekmez. Araç ikisini birden hesaplayıp erken olanı seçiyor.

4.500 gün yolu kimin işine yarar?

Uzun süredir sigortalı olup görece az prim ödemiş kişilerin. Örneğin 2003’te sigortası başlamış ve 5.000 günü olan biri, 7.000 gün yolunda yıllarca daha çalışmak zorundayken, 25 yıllık sigortalılık şartını 2028’de doldurup o tarihte emekli olabilir. Yalnızca 7.000 gün yolunu bilen hesaplayıcılar bu gruba yıllarca geç tarih veriyor.

1999–2008 arasındakilerde yaş şartı da kalktı mı?

Hayır. EYT’yi getiren geçici 95. madde hangi hükümleri kapsadığını tek tek sayıyor ve 5510 geçici 9. madde bu listede yok. Dolayısıyla bu grupta kadın 58 / erkek 60 yaş şartı aynen duruyor. 2026’da gündemde olan kademeli emeklilik düzenlemesi de 30 Temmuz 2026 itibarıyla yasalaşmamıştır.

Askerlik veya doğum borçlanması hesaba katılıyor mu?

Evet. Formdaki borçlanma alanına gün sayısını girin ve sürenin ilk sigorta girişinizden önceye mi sonraya mı ait olduğunu seçin. Bu seçim belirleyici: 5510 md. 41 yalnızca girişten önceki süreler borçlanıldığında sigortalılık başlangıcını geriye götürüyor ve bu sizi bambaşka bir rejime taşıyabiliyor. Sonraya aitse yalnızca prim gününüz artıyor. Borçlanmanın bedelini borçlanma hesaplayıcısında görebilirsiniz.

Kaynaklar

1. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, geçici madde 81 (mevzuat.gov.tr, resmî metin)
2. 7438 sayılı Kanun — 5510 s.K. geçici madde 95 (EYT), 03.03.2023
3. SGK 2023/13 sayılı Genelge — geçici 95. maddenin uygulanması
4. 1479 sayılı Kanun geçici madde 10/2 — Bağ-Kur (mevzuat.gov.tr, resmî metin)
5. 5434 sayılı Kanun geçici madde 205 — Emekli Sandığı (mevzuat.gov.tr, resmî metin)
6. 5510 sayılı Kanun madde 28 — yaşlılık aylığı şartları (mevzuat.gov.tr, resmî metin)